"Рахилахан Бизурукова Кыргызстанга каршы" иши. БУУнун Адам укуктары боюнча комитетинин 10-жылдын 2024-январындагы ойлору. Билдирүү 3001/2017.
2017-жылы билдирүүнүн авторуна даттанууну даярдоого жардам көрсөтүлгөн. Кийин арыз Кыргызстанга коммунист болгон.
Автор катышуучу мамлекет күйөөсүнүн укуктарын бузган деп ырастаган, анткени мажбурлап кармоочу жайдын медициналык кызматкерлери ага тийиштүү медициналык жардам көрсөтүшкөн эмес, бул анын өлүмүнө алып келген. Комитет ага берилген маалымат Пакттын 6 жана 10-беренелеринде каралган автордун күйөөсүнүн укуктарынын бузулгандыгын күбөлөндүргөн деген тыянакка келген.
Комитеттин укуктук позициялары: камактагылардын жашоо укугун камсыз кылуу милдети мамлекеттерге жүктөлөт, анткени камактагылар өздөрү коргоону суранууга милдеттүү эмес. Катышуучу-мамлекеттер эркиндигинен ажыратылган адамдардын өмүрүн коргоо үчүн мамлекет тарабынан ар кандай зарыл чараларды көрүү жөнүндө камкордук көрүү жөнүндө Жогорку милдеттенме алышат, анткени адамдарды камакка алуу, кармоо, камоо же башка жол менен эркиндигинен ажыратуу менен катышуучу-мамлекеттер алардын өмүрүнө жана дене-бойдун кол тийбестигине кам көрүү үчүн жоопкерчиликти өзүнө алышат, мында мындай жоопкерчиликти азайтуу үчүн алар финансылык ресурстардын жоктугуна же башка материалдык-техникалык көйгөйлөргө шылтай алышпайт. Мамлекеттик катышуучу мамлекеттик камакта кармоо жайларында камалгандардын ден соолугунун абалы жөнүндө аны негиздүү болжолдоого мүмкүн болгон деңгээлде билиши керек (кароонун 7.3-пункту).
Комитет эркиндигинен ажыратылган бардык адамдарга гумандуу мамиле кылуу, алардын кадыр-баркын урматтоо универсалдуу колдонуунун негизги эрежеси экенин эскертет. Алар эркиндигинен ажыратуунун сөзсүз натыйжасы болгон башка кыйынчылыктардан жана кыйынчылыктардан өтпөшү керек; аларга Бириккен Улуттар Уюмунун камактагыларга мамиле кылуунун минималдуу стандарттык эрежелерине ылайык гумандуу мамиле кылуу керек. Камактагы же кармалган адамдарды кыйноолордон жана башка катаал, адамгерчиликсиз же кадыр-баркты басмырлаган мамиленин жана жазанын түрлөрүнөн коргоодо саламаттык сактоо кызматкерлеринин, өзгөчө дарыгерлердин ролуна кирген медициналык этиканын принциптерине ылайык медициналык персонал, өзгөчө камактагыларды же кармалган адамдарды медициналык жактан тейлөөнү камсыз кылуучу дарыгерлер алардын дене-бой жана психикалык саламаттыгын сактоого жана камалгандар же кармалгандар болуп саналбаган адамдарга камсыз кылынгандай эле сапаттагы жана деңгээлдеги ооруларды дарылоону камсыз кылууга милдеттүү (7.4-пункт).
Иштин фактылай жагдайларына Комитет тарабынан баа берүү: М.Бизуруковдун ден соолугунун жалпы абалын жана жаш курагын, ошондой эле анын даттанууларынын оордугун эске алуу менен тергөө абагындагы тийиштүү түрдө иштеген медициналык кызмат анын ден соолугунун абалынын капысынан начарлап кетишине жол бербөө үчүн ага үзгүлтүксүз байкоо жүргүзүүнү жана зарыл болгон медициналык жардамды камсыз кыла алаары белгиленген. Комитет катышуучу-мамлекет м.Бизуруковдун камактагы мезгилинде анын өмүрүн коргоо боюнча тийиштүү чараларды көрбөгөндүгүн аныктаган (7.3-пункт).
Комитеттин тыянактары: берилген маалымат катышуучу-мамлекет тарабынан Пакттын 6 (1) жана 10 (1) беренелеринде каралган автордун күйөөсүнүн укуктары бузулгандыгы жөнүндө күбөлөндүргөн (8-пункт).