Το ΕΔΑΔ αποκάλυψε παραβίαση των απαιτήσεων του άρθρου 1 του Πρωτοκόλλου αριθ. 1 της Σύμβασης για την Προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών.

Заголовок: Το ΕΔΑΔ αποκάλυψε παραβίαση των απαιτήσεων του άρθρου 1 του Πρωτοκόλλου αριθ. 1 της Σύμβασης για την Προστασ Сведения: 2019-07-24 13:18:52

Απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της 19ης Δεκεμβρίου 2018 στην υπόθεση Molla Sali κατά Ελλάδας (καταγγελία αριθ. 20452/14).

Το 2014, ο καταγγέλλων βοήθησε στην προετοιμασία μιας καταγγελίας. Στη συνέχεια, η καταγγελία κοινοποιήθηκε στην Ελλάδα.

Η υπόθεση εξετάστηκε με επιτυχία για την εφαρμογή των νόμων του Ισλάμ (Σαρία) σε μια αγωγή σχετικά με την κληρονομιά της περιουσίας ενός μουσουλμάνου-μουσουλμάνου. Η υπόθεση παραβίασε τις απαιτήσεις του άρθρου 1 του Πρωτοκόλλου αριθ. 1 της Σύμβασης για την Προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών.


Επί των περιστάσεων της υποθέσεως


Μετά το θάνατο του συζύγου της, ο αιτητής κληρονόμησε όλη του την περιουσία σύμφωνα με τη βούληση που έκανε στο γραφείο του συμβολαιογράφου. Οι δύο αδελφές του θανόντος αμφισβήτησαν τη βούληση με το σκεπτικό ότι ο αδελφός τους ανήκε στην μουσουλμανική κοινότητα και ως εκ τούτου όλα τα θέματα που σχετίζονται με την περιουσία του διέπονται από τον ισλαμικό θρησκευτικό νόμο και όχι από τις διατάξεις του ελληνικού Αστικού Κώδικα και ανήκουν στη δικαιοδοσία των μουσουλμάνων. Συγκεκριμένα, οι αδελφές αναφέρθηκαν στη Συνθήκη των Σεβρών το 1920 και στη Συνθήκη της Λωζάνης το 1923, που προέβλεπε την εφαρμογή των ισλαμικών εθίμων και του ισλαμικού θρησκευτικού δικαίου στους πολίτες της Ελλάδας, οι οποίοι ήταν Μουσουλμάνοι. Μετά την απόφαση του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου, το δευτεροβάθμιο δικαστήριο έκρινε ότι το εφαρμοστέο δίκαιο στην περιουσία του θανόντος είναι το ισλαμικό θρησκευτικό δίκαιο και ότι η αμφισβητούμενη διαθήκη δεν έχει νομικές συνέπειες.

Στις 6 Ιουνίου 2017, κατόπιν αίτησης του αιτούντος, το τμήμα του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου στο οποίο μεταφέρθηκε η υπόθεση απέσυρε τη δικαιοδοσία του στο τμήμα μείζονος συνθέσεως του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου.


ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ


Όσον αφορά τη συμμόρφωση με το άρθρο 14 της σύμβασης σε συνδυασμό με το άρθρο 1 του πρωτοκόλλου αριθ. 1 της σύμβασης. Η παρούσα υπόθεση αφορούσε το δικαίωμα της προσφεύγουσας να κληρονομεί σύμφωνα με τον Αστικό Κώδικα, υπό τη μορφή βούλησης εκ μέρους ενός Έλληνα που ακολούθησε τη μουσουλμανική πίστη. Λαμβάνοντας υπόψη ότι ο σύζυγος της προσφεύγουσας αποφάσισε να κληροδοτήσει το σύνολο της περιουσίας της, το εφετείο έκρινε ότι ο νόμος περί ισλαμικής κληρονομιάς πρέπει να εφαρμοστεί στην περίπτωσή της. Αυτό οδήγησε στη στέρηση της δικαιοσύνης της προσφεύγουσας σύμφωνα με τη βούληση του συζύγου της, η οποία δεν οδήγησε σε νομικές συνέπειες.

Το δικαίωμα ιδιοκτησίας του ενάγοντος για την κληρονομιά της περιουσίας του συζύγου του ήταν σημαντικό και αναγνωρίστηκε επαρκώς ως «κατοχή» κατά την έννοια του πρώτου εδαφίου του πρώτου εδαφίου του άρθρου 1 του πρωτοκόλλου αριθ. 1 της σύμβασης. Ως εκ τούτου, το δικαίωμα ιδιοκτησίας του αιτούντος εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής αυτής της διάταξης και το δικαίωμα σεβασμού των περιουσιακών στοιχείων που εγγυάται αυτός επαρκεί για την εφαρμογή του άρθρου 14 της Σύμβασης.

α) Το αν υπήρξε παρόμοια ή σχετικά παρόμοια κατάσταση και διαφορά στην κυκλοφορία. Κατά τη διάρκεια της ζωής του, ο σύζυγος του αιτούντος, ο οποίος ήταν μέλος της μουσουλμανικής κοινότητας της Θράκης, συνέταξε συμβολαιογραφική πράξη σύμφωνα με τις διατάξεις του Αστικού Κώδικα, με την οποία κληροδότησε ολόκληρη την περιουσία του στη σύζυγό του. Χωρίς αμφιβολία, η σύζυγός του αναμενόταν, όπως θα είχε κάνει οποιοσδήποτε άλλος πολίτης της Ελλάδος, ότι μετά το θάνατο του συζύγου της η περιουσία της θα μεταβιβαστεί σε αυτήν σύμφωνα με τη θέλησή του.

Το ανακριτικό δικαστήριο διαπίστωσε ότι το εφαρμοστέο στην ιδιοκτησία του θανόντος δίκαιο ήταν ισλαμικό κληρονομικό δίκαιο, το οποίο ήταν μέρος του νόμου του εναγομένου κράτους και εφαρμόστηκε ειδικά στους Έλληνες μουσουλμάνους, γεγονός που θα έθετε την προσφεύγουσα σε θέση διαφορετική από αυτή της έγγαμης γυναίκας τη μαρτυρία ενός μη-μουσουλμανικού συζύγου.

Η προσφεύγουσα, ως κληρονόμος του κληροδοτήματος που καταρτίστηκε σύμφωνα με τον Αστικό Κώδικα από τον κληρονόμο, ο οποίος ακολούθησε τη μουσουλμανική πίστη, βρισκόταν σε θέση παρόμοια με εκείνη του κληρονόμου του κληροδοτήματος που καταρτίστηκε σύμφωνα με τον Αστικό Κώδικα από έναν μη μουσουλμανικό τελεστή και εφαρμόστηκε διαφορετική έφεση στη βάση της " άλλο καθεστώς ", δηλαδή τη θρησκευτική πίστη του δολοφόνου.

β) Το αν η διαφορετική μεταχείριση ήταν εύλογη. Οι ελληνικές αρχές ισχυρίστηκαν ότι η πάγια νομολογία του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου επιδίωκε ένα στόχο που αποτελούσε το δημόσιο συμφέρον, δηλαδή την προστασία της μουσουλμανικής μειονότητας της Θράκης. Λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες περιστάσεις της παρούσας υπόθεσης, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο αμφέβαλε ότι το επίμαχο μέτρο όσον αφορά τα δικαιώματα κληρονομιάς της προσφεύγουσας ήταν κατάλληλο για την επίτευξη αυτού του στόχου. Ωστόσο, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο δεν χρειάστηκε να τηρήσει αυστηρή θέση επί του θέματος αυτού, δεδομένου ότι, εν πάση περιπτώσει, το προσβαλλόμενο μέτρο δεν ήταν ανάλογο προς τον επιδιωκόμενο σκοπό.

Η εφαρμογή του νόμου της Σαρία σε αυτή την ιδιοκτησία είχε σοβαρές συνέπειες για την προσφεύγουσα, στερούμενη της τα τρία τέταρτα της κληρονομιάς. Η κυριότερη συνέπεια της προσέγγισης που υιοθετήθηκε από το δικαστήριο της κληρονομιάς είναι ότι τα συμβολαιογραφικά μαρτυρικά που γίνονται από Έλληνες πολίτες που διακηρύσσουν τη μουσουλμανική πίστη δεν είχαν νομικές συνέπειες, καθώς μόνο η κληρονομιά από το νόμο αναγνωρίστηκε στο νόμο της Σαρία, Καταρτίστηκε σύμφωνα με τον ισλαμικό νόμο.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι με την υπογραφή και την κύρωση της Συνθήκης των Σεβρών και της Συνθήκης της Λωζάννης οι ελληνικές αρχές δεσμεύτηκαν να σέβονται τα έθιμα της μουσουλμανικής μειονότητας. Ωστόσο, δεδομένης της διατύπωσης των σχετικών διατάξεων, οι συνθήκες αυτές δεν απαιτούν την εφαρμογή του νόμου της Σαρία, από τις ελληνικές αρχές. Ειδικότερα, η Συνθήκη της Λωζάννης δεν αναφέρει ρητά τη δικαιοδοσία των μουσουλμάνων, αλλά εξασφάλισε τη θρησκευτική ταυτότητα της ελληνικής μουσουλμανικής κοινότητας, η οποία αποκλείστηκε από την ανταλλαγή πληθυσμών που προβλέπει η συνθήκη αυτή και αναμένεται να παραμείνει στην Ελλάδα όπου η πλειοψηφία του πληθυσμού είναι χριστιανοί. Επιπλέον, αυτή η συνθήκη δεν παρέχει καμία δικαιοδοσία σε έναν ειδικό οργανισμό σε σχέση με τέτοιες θρησκευτικές πρακτικές.

Αρκετοί διεθνείς οργανισμοί εξέφρασαν την ανησυχία τους για την εφαρμογή του νόμου της Σαρία σε Έλληνες μουσουλμάνους στη Δυτική Θράκη και τις προκύπτουσες διακρίσεις, ιδίως εναντίον γυναικών και παιδιών, όχι μόνο εντός αυτής της μειονότητας σε σύγκριση με τους άνδρες, αλλά και κατά των μη μουσουλμάνων Ελλήνων. Για παράδειγμα, στην έκθεσή του μετά την επίσκεψή του στην Ελλάδα το 2008 (βλ. CommDH (2009) 9), ο Επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης σημείωσε ότι η εφαρμογή του νόμου της Σαρία σε θέματα οικογενειακού δικαίου και κληρονομίας είναι ασυμβίβαστη με τις διεθνείς υποχρεώσεις Ιδίως μετά την επικύρωση των διεθνών και ευρωπαϊκών συνθηκών για τα ανθρώπινα δικαιώματα που συνήφθησαν μετά το 1948, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν τα δικαιώματα του παιδιού και των γυναικών. Πρότεινε στις ελληνικές αρχές να ερμηνεύσουν τη Συνθήκη της Λωζάννης και κάθε άλλη συνθήκη των αρχών του 20ού αιώνα, σύμφωνα με τις υποχρεώσεις τους που απορρέουν από τις διεθνείς και ευρωπαϊκές συνθήκες για τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Η θρησκευτική ελευθερία δεν απαιτεί από τα συμβαλλόμενα κράτη της σύμβασης να δημιουργήσουν ένα ειδικό νομικό πλαίσιο για τη χορήγηση ειδικού καθεστώτος σε θρησκευτικές κοινότητες, που συνεπάγονται ορισμένα προνόμια. Ωστόσο, το κράτος που εισήγαγε τέτοιο καθεστώς πρέπει να διασφαλίσει ότι τα κριτήρια που καθορίζονται για το δικαίωμα του ομίλου σε αυτό το καθεστώς εφαρμόζονται χωρίς διακρίσεις. Η άρνηση των μελών μιας θρησκευτικής μειονότητας να επιλέξει και να απολαύσει οικειοθελώς το εθιμικό δίκαιο μειώνεται όχι μόνο στη διακριτική μεταχείριση αλλά και στην παραβίαση του δικαιώματος ιδιαίτερης σημασίας στον τομέα της προστασίας των μειονοτήτων, δηλαδή στο δικαίωμα της αυτοδιάθεσης. Η αρνητική πτυχή αυτού του δικαιώματος, δηλαδή το δικαίωμα επιλογής να μην θεωρείται εκπρόσωπος μειοψηφίας, δεν περιορίζεται με τον ίδιο τρόπο όπως η θετική πτυχή αυτού του δικαιώματος. Στην περίπτωση αυτή, η επιλογή ήταν εντελώς δωρεάν, υπό την προϋπόθεση ότι ήταν συνειδητή. Πρέπει να τηρείται τόσο από τα άλλα μέλη της μειονότητας όσο και από τις ίδιες τις αρχές του εναγομένου κράτους. Καμία διμερής ή πολυμερής συνθήκη ή οποιοδήποτε άλλο έγγραφο δεν απαιτεί την εφαρμογή ειδικού καθεστώτος προστασίας μειονοτήτων σε οποιοδήποτε πρόσωπο κατά της θέλησής του.

Το 2018, τέθηκε σε ισχύ ένας νόμος για την κατάργηση των ειδικών διατάξεων που ρυθμίζουν την εφαρμογή του νόμου της Σαρία για τη διευθέτηση υποθέσεων οικογενειακού δικαίου στη μουσουλμανική μειονότητα. Η προσφυγή στον μουφτή σε θέματα γάμου, διαζυγίου ή κληρονομίας ήταν δυνατή μόνο με τη συγκατάθεση όλων των ενδιαφερομένων. Ωστόσο, οι διατάξεις του νέου νόμου δεν επηρέασαν την κατάσταση της προσφεύγουσας, δεδομένου ότι η απόφαση για την υπόθεσή της τέθηκε σε ισχύ σύμφωνα με το παλαιό σύστημα, το οποίο ίσχυε πριν από την έκδοση του νόμου αυτού.

Συμπερασματικά, πρέπει να σημειωθεί ότι η διαφορετική μεταχείριση στην οποία υποβλήθηκε ο αιτητής ως κληρονόμος της διαθήκης, που καταρτίστηκε από τον θετό, ο οποίος ακολούθησε τη μουσουλμανική πίστη σύμφωνα με τον Αστικό Κώδικα, δεν ήταν αντικειμενική κατάλληλη αιτιολόγηση.


ΨΗΦΙΣΜΑ


Η υπόθεση ήταν παραβίαση του άρθρου 1 του Πρωτοκόλλου αριθ. 1 της Σύμβασης (που εγκρίθηκε ομόφωνα).


ΠΛΗΡΩΜΗ


Κατ 'εφαρμογή του άρθρου 41 της Σύμβασης. Το ζήτημα της δίκαιης αποζημίωσης δεν είναι έτοιμο προς εξέταση.

 

Добавить комментарий

Защитный код
Обновить

© 2011-2018 Юридическая помощь в составлении жалоб в Европейский суд по правам человека. Юрист (представитель) ЕСПЧ.